Nhận cổ tức bằng cổ phiếu rồi bán trên Vietcap bị trừ thuế 5%: Có phải bị đánh thuế hai lần?

Chào bạn, thắc mắc của bạn là tâm tư rất phổ biến của nhiều nhà đầu tư khi lần đầu nhận cổ tức bằng cổ phiếu. Cảm giác ‘bị đánh thuế hai lần’ xuất phát từ việc nhầm lẫn giữa kỹ thuật điều chỉnh giá của thị trường và nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo luật định.

Dưới đây là phân tích chi tiết để bạn hiểu rõ bản chất dòng tiền và cách khấu trừ thuế:

1. Điều chỉnh giá ngày GDKHQ không phải là thu thuế:

• Vào ngày giao dịch không hưởng quyền (GDKHQ), Sở Giao dịch Chứng khoán điều chỉnh giảm giá tham chiếu theo nguyên tắc bảo toàn vốn hóa doanh nghiệp. Tổng giá trị tài sản của bạn tại thời điểm đó không đổi (số lượng cổ phiếu tăng lên nhưng thị giá mỗi cổ phiếu giảm đi tương ứng).
• Khoản giảm giá kỹ thuật này hoàn toàn không chạy vào ngân sách Nhà nước hay túi của công ty chứng khoán, do đó đây không phải là một khoản thuế hay phí.

2. Bản chất khoản thuế 5% khi bán cổ phiếu thưởng/cổ tức:

• Theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP, cổ tức bằng cổ phiếu được coi là một khoản thu nhập từ đầu tư vốn. Tuy nhiên, thay vì thu ngay khi cổ phiếu về tài khoản, Nhà nước cho phép hoãn nộp thuế cho đến khi bạn thực hiện giao dịch bán ra số cổ phiếu đó.
• Lúc này, công ty chứng khoán (như Vietcap) có nghĩa vụ khấu trừ tại nguồn hai khoản riêng biệt: thuế chuyển nhượng chứng khoán thông thường (0,1% giá trị giao dịch) và thuế TNCN từ đầu tư vốn (5% tính trên phần cổ tức nhận được).

3. Công thức tính thuế cổ tức 5% thực tế:

Khoản thuế 5% này không phải lúc nào cũng nhân thẳng với giá bán trên sàn, mà căn cứ theo nguyên tắc sau:

• Nếu giá bán ≥ Mệnh giá (10.000 VNĐ/cổ phiếu): Giá tính thuế được chốt cố định ở mức mệnh giá 10.000 VNĐ. Tiền thuế cổ tức bạn phải nộp = Số lượng cổ phiếu cổ tức bán ra × 10.000 VNĐ × 5% (tức cố định 500 đồng/cổ phiếu).
• Nếu giá bán < Mệnh giá (10.000 VNĐ/cổ phiếu): Thuế sẽ được tính theo giá bán thực tế. Tiền thuế cổ tức = Số lượng cổ phiếu cổ tức bán ra × Giá bán thực tế × 5%.

4. Lời khuyên cho nhà đầu tư:

Việc nhận cổ tức bằng cổ phiếu thực chất là việc doanh nghiệp giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư (‘chia giấy’), nhưng bạn vẫn phải chịu nghĩa vụ thuế thu nhập tiền mặt khi bán. Nếu không có ý định đồng hành dài hạn hoặc nhận thấy giá cổ phiếu có nguy cơ điều chỉnh sâu sau chia mà chưa kịp hồi phục, bạn nên cân nhắc bán cổ phiếu trước ngày GDKHQ để tránh bị đọng vốn chờ cổ phiếu về và không phải chịu khoản thuế TNCN 5% này.